Nhiều địa phương ở Hải Phòng phát huy vai trò người đứng đầu trong tiếp dân, đối thoại, giải quyết vướng mắc ngay từ cơ sở, hạn chế đơn thư phát sinh và vụ việc kéo dài.
.jpg)
Lãnh đạo xã Kim Thành trực tiếp đối thoại cùng các hộ dân có đất nằm trong Dự án khu dân cư mới Đồng Cầm ngày 9/9/2026.
Không né tránh, không đẩy trách nhiệm
Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, áp lực đối với công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư ở cơ sở ngày càng lớn. Báo cáo ngày 29/9/2026 của Đoàn khảo sát Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội khóa XVI cho thấy, sau 1 năm vận hành mô hình chính quyền 2 cấp, các cơ quan hành chính thành phố tiếp 14.505 lượt công dân với 12.269 vụ việc, 18.649 người, tăng 52,16% so với cùng kỳ.
Cùng kỳ, thành phố tiếp nhận và xử lý 16.055/16.069 đơn thư, giảm 4,33% so với cùng kỳ. Trong số này có 9.933 đơn kiến nghị, phản ánh; 840 đơn khiếu nại và 402 đơn tố cáo. Đất đai tiếp tục là lĩnh vực phát sinh nhiều đơn nhất.
Trong bối cảnh đó, trách nhiệm của người đứng đầu cấp xã được đặt lên hàng đầu. Không chỉ tổ chức bộ máy, phân công cán bộ xử lý hồ sơ, Chủ tịch UBND cấp xã phải trực tiếp nắm tình hình, tiếp và đối thoại với công dân, chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng giải quyết vụ việc.
Tại phường Đồ Sơn, cách làm này được thể hiện khá rõ nét. 8 tháng năm 2026, phường tiếp nhận 38 đơn thư, trong đó 31 đơn thuộc thẩm quyền xử lý, không có đơn tố cáo, 2 đơn khiếu nại và 29 đơn phản ánh, chủ yếu liên quan đất đai. Phường không có vụ việc tồn đọng, kéo dài, số đơn phát sinh giảm dần qua từng tháng. Riêng tháng 8, toàn phường chỉ tiếp nhận 3 đơn phản ánh. 8 tháng đầu năm, phường tiếp 32 công dân với 28 vụ việc trong đó nhiều cuộc do Chủ tịch UBND phường trực tiếp tiếp và đối thoại cùng công dân.
Chủ tịch UBND phường Đồ Sơn Nguyễn Quang Diện cho rằng, muốn hạn chế đơn thư phát sinh, trước hết chính quyền phải chủ động nắm bắt, giải thích vấn đề từ cơ sở, không để những vướng mắc nhỏ tích tụ thành vụ việc phức tạp.
Bên cạnh tiếp dân trực tiếp, Đồ Sơn phát huy vai trò của các nhóm Zalo tại tổ dân phố như một kênh nắm bắt thông tin nhanh từ khu dân cư. Cùng với đó, phường từng bước chuẩn hóa quy trình xử lý đơn, xác định rõ trách nhiệm của từng bộ phận, đẩy mạnh cải cách hành chính và công khai kết quả giải quyết ý kiến nhân dân. Cách làm này nâng cao tính minh bạch, giúp người đứng đầu kiểm soát được tiến độ từng vụ việc.
Nếu Đồ Sơn cho thấy hiệu quả của việc người đứng đầu trực tiếp tiếp dân, thì xã Kim Thành thể hiện rõ việc gắn trách nhiệm người đứng đầu với công tác vận động, đối thoại, nhất là những vấn đề dễ phát sinh khiếu kiện. Báo cáo khảo sát của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát ghi nhận, Kim Thành là một trong những địa phương có số lượt người đứng đầu trực tiếp tiếp công dân cao. Đặc biệt, trong lĩnh vực đất đai, giải phóng mặt bằng, việc trực tiếp xuống cơ sở, tuyên truyền, vận động, đối thoại được xác định là giải pháp quan trọng góp phần hạn chế đơn thư tại địa phương.
Đơn cử tại Dự án Khu dân cư mới Đồng Cẩm có quy mô 44,44 ha, đến nay công tác giải phóng mặt bằng cơ bản hoàn thành. Ngày 9/9 vừa qua, Chủ tịch xã trực tiếp chủ trì, lắng nghe các ý kiến của một số hộ dân còn lại, tạo đồng thuận trong triển khai, không để phát sinh đơn thư, kiến nghị.
Theo ông Nguyễn Văn Nghiệp, Chủ tịch UBND xã Kim Thành, kinh nghiệm từ những vụ việc đã giải quyết cho thấy, khi chính quyền đối thoại, giải thích cụ thể chính sách, lắng nghe kiến nghị và làm rõ quyền lợi chính đáng của người dân thì nhiều vướng mắc được tháo gỡ. Quan trọng nhất là phải tạo được sự đồng thuận, không để khoảng cách giữa chính quyền và người dân trở thành nguyên nhân phát sinh đơn thư.
Đo trách nhiệm bằng kết quả
UBND phường Đồ Sơn chuẩn hóa quy trình giải quyết đơn thư, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và từng cán bộ trong tiếp công dân, giải quyết các vấn đề vướng mắc của công dân.
Bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát chỉ rõ, tại một số địa phương, trách nhiệm của người đứng đầu cấp xã trong tổ chức, thực hiện tiếp công dân chưa bảo đảm yêu cầu; việc phân loại, xử lý đơn ở cơ sở còn lúng túng dẫn đến việc giải quyết chưa kịp thời.
Kết quả chung của thành phố cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao hơn nữa trách nhiệm này. Tại văn bản 2409/UBND-TCD năm 2025 của UBND thành phố về việc nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn, thành phố chỉ đạo thực hiện nghiêm túc trách nhiệm tiếp công dân theo Luật Tiếp công dân, Quy định số 1618 của Thành ủy về trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy trong việc tiếp dân, đối thoại trực tiếp với người dân. Đồng thời, tiếp công dân phải gắn với việc kiểm tra, đôn đốc, chỉ đạo giải quyết kịp thời, dứt điểm các vụ việc, không để kéo dài, khiếu kiện vượt cấp.
Đây cũng là tinh thần được Đoàn khảo sát đề nghị đối với Hải Phòng về tiếp tục đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; nâng cao chất lượng phân loại, xử lý đơn. Cùng với trách nhiệm cá nhân, cần tăng cường kiểm tra công vụ đối với người đứng đầu, nhất là trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã trong tiếp công dân, xử lý đơn và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Đồng thời, tiếp tục đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác này, nhất là kỹ năng xử lý các lĩnh vực phức tạp như đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng. Từ đó, góp phần giảm thiểu đơn thư, củng cố niềm tin của nhân dân, giữ vững ổn định từ cơ sở.