Kỹ thuật duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu thông tin số trong hoạt động công vụ
22/06/2026
Trong thời đại chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, dữ liệu đã trở thành một loại tài nguyên mới nắm giữ vai trò vô cùng then chốt trong việc hoạch định chính sách và vận hành hiệu quả bộ máy cơ quan nhà nước. Việc khai thác tốt nguồn tài nguyên số này không chỉ giúp cán bộ, công chức, viên chức (CBCCVC) giải quyết công việc nhanh hơn mà còn bảo đảm tính chính xác, khách quan và an toàn pháp lý cho mọi quyết định của cơ quan công quyền.
Để khai thác nguồn tài nguyên số quý giá này một cách an toàn và đúng đắn, cán bộ khi thực thi nhiệm vụ phải tuyệt đối tuân thủ bốn nguyên tắc bất di bất dịch. Thứ nhất là Nguyên tắc Chính thống, yêu cầu chỉ sử dụng thông tin và dữ liệu từ các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền và chức năng phát ngôn chính thức. Thứ hai là Nguyên tắc Hợp pháp, đòi hỏi quy trình khai thác và tiếp cận dữ liệu không được vi phạm pháp luật và các quy chế bảo mật của nhà nước hay nội bộ cơ quan. Thứ ba là Nguyên tắc Minh bạch, buộc cán bộ phải công khai phương pháp thu thập dữ liệu và trung thực trong việc trình bày các kết quả phân tích. Cuối cùng là Nguyên tắc Có nguồn dẫn, bảo đảm mọi số liệu hay nhận định đều có thể kiểm chứng độc lập. Đặc biệt, theo quy tắc vàng 'Nói có sách, mách có chứng', một trích dẫn dữ liệu đạt chuẩn bắt buộc phải hiển thị đầy đủ bốn thông tin cốt lõi gồm: cơ quan ban hành, thời gian công bố cụ thể, phạm vi áp dụng và người chịu trách nhiệm xuất bản.
Bên cạnh các nguyên tắc hành xử, quy trình tìm kiếm thông tin cũng cần được chuẩn hóa một cách khoa học. Thay vì gõ từ khóa một cách ngẫu nhiên và cảm tính, cán bộ cần thực hiện đầy đủ hai bước cốt lõi. Bước đầu tiên và quan trọng nhất là tư duy phân tích trước khi tìm kiếm. Trước khi gõ bất cứ câu lệnh nào, người làm công vụ cần chủ động trả lời bốn câu hỏi định hướng: Tôi cần tìm loại thông tin gì? Nguồn thông tin nào thực sự đáng tin cậy cho nội dung này? Cơ quan hay cá nhân nào có thẩm quyền chính thức công bố dữ liệu đó? Và liệu dữ liệu này còn hiệu lực pháp lý ở thời điểm hiện tại hay không? Những câu hỏi này giúp khoanh vùng chính xác mục tiêu tìm kiếm, tránh lãng phí thời gian vào những trang tin sai lệch.
Bước thứ hai là áp dụng thành thạo năm kỹ thuật tìm kiếm nâng cao bằng cách sử dụng các toán tử thông minh để tối ưu hóa kết quả. Thứ nhất, cán bộ sử dụng dấu ngoặc kép "từ khóa" để lọc chính xác cụm từ đặc thù (ví dụ: "chuyển đổi số quốc gia"), ngăn ngừa các kết quả rời rạc. Thứ hai, sử dụng các toán tử logic như AND, OR, NOT để kết hợp hoặc loại trừ thông tin (ví dụ: báo cáo NOT nháp giúp loại bỏ các bản thảo chưa hoàn thiện). Thứ ba, sử dụng cú pháp filetype:đuôi_tệp để tìm trực tiếp văn bản gốc định dạng văn phòng (ví dụ: filetype:pdf hoặc filetype:docx). Thứ tư, sử dụng cú pháp site:gov.vn nhằm giới hạn kết quả chỉ hiển thị dữ liệu từ các website chính phủ, bảo đảm tính pháp lý tuyệt đối. Thứ năm, ứng dụng các công cụ lọc khung thời gian để giới hạn dữ liệu theo năm hoặc quý, đảm bảo thông tin thu thập được có tính thời sự cao nhất.
Việc làm chủ và vận dụng linh hoạt các kỹ thuật tìm kiếm và lọc dữ liệu này sẽ giúp nâng cao đáng kể năng lực xử lý thông tin của cán bộ công sở. Đây là tiền đề vững chắc để xây dựng một phong cách làm việc khoa học, góp phần xây dựng một hệ thống hành chính công chính quy, hiện đại và hoạt động dựa trên chứng cứ dữ liệu thực tiễn tin cậy./.
Phường Hải Dương