Hoạt động tuyên truyền chính sách và phổ biến pháp luật trong cơ quan nhà nước đòi hỏi ngày càng cao về tính trực quan và sinh động. Bài viết này giới thiệu các công cụ thiết kế số hiện đại như Canva, DALL-E, Zalo AI Editor giúp cán bộ tạo lập nhanh các sản phẩm truyền thông; đồng thời phân tích sâu sắc các nguyên tắc đạo đức bản quyền, hậu quả pháp lý của hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và quy trình 5 bước kiểm tra bản quyền tài nguyên số trước khi công bố sản phẩm hành chính.
1. Ứng dụng công nghệ số trực quan hóa truyền thông chính sách
Công tác phổ biến, tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và hướng dẫn thủ tục hành chính cho người dân đòi hỏi phải trực quan, sinh động để tăng tính thuyết phục và dễ tiếp thu. Việc chuyển đổi từ các văn bản thô dài dòng sang các định dạng số đa phương tiện là yêu cầu thực tế đối với cán bộ truyền thông công sở. Nhờ sự phát triển của công nghệ, cán bộ không chuyên về thiết kế hiện nay có thể dễ dàng làm chủ các công cụ hiện đại:
• Nền tảng Canva: Cung cấp kho mẫu thiết kế (templates) cực kỳ phong phú phục vụ thiết kế infographic tóm tắt quy trình thủ tục hành chính, slide thuyết trình báo cáo sinh động, hoặc các banner, poster điện tử phục vụ tập huấn với thao tác kéo-thả vô cùng đơn giản và nhanh chóng.
• Mô hình tạo ảnh AI (DALL-E...): Hỗ trợ cán bộ tạo lập tự động các hình ảnh minh họa độc đáo, độc bản phục vụ các bài viết tuyên truyền, với điều kiện tuân thủ chặt chẽ quy định về bản quyền sở hữu trí tuệ và thuần phong mỹ tục Việt Nam.
• Trình biên tập Zalo AI Editor: Giúp cán bộ dễ dàng chỉnh sửa hình ảnh nhanh chóng trực tiếp trên điện thoại di động khi đang tác nghiệp thực địa tại hiện trường, chụp ảnh sự kiện để kịp thời cập nhật tin tức hoạt động lên cổng thông tin của đơn vị.
2. Nhận diện hành vi vi phạm bản quyền và hậu quả pháp lý trong hành chính
Bản quyền tác giả là quyền pháp lý bảo hộ cho các sáng tạo tinh thần, bao gồm quyền nhân thân, quyền tài sản và quyền khai thác tác phẩm. Theo quy định pháp luật hành chính, cơ quan nhà nước được xác định là chủ sở hữu hợp pháp đối với toàn bộ các sản phẩm nội dung số, báo cáo, tài liệu tuyên truyền do cán bộ tự tạo lập trong phạm vi nhiệm vụ được giao. Tuy nhiên, trong thực tiễn công tác hành chính văn phòng, cán bộ rất dễ mắc phải các lỗi vi phạm bản quyền phổ biến sau:
– Tự ý tải một bức ảnh bất kỳ từ Google Images rồi sử dụng trực tiếp làm ảnh minh họa trên poster, banner tuyên truyền của cơ quan khi chưa kiểm tra giấy phép sử dụng.
– Sử dụng các bộ phông chữ (fonts) thương mại trả phí trong tài liệu thiết kế ấn phẩm mà không được cơ quan mua bản quyền sử dụng chính thức.
– Chèn các bản nhạc bản quyền, các bài nhạc hit thịnh hành làm nhạc nền cho video tuyên truyền dịch vụ công đăng trên các trang mạng xã hội của đơn vị khi chưa được cấp phép.
– Sao chép nguyên văn các đoạn văn bản, nội dung mô tả từ các website khác đưa lên Fanpage hoặc Brochure của cơ quan mà không thực hiện trích dẫn nguồn cụ thể.
– Cài đặt và sử dụng các phần mềm bẻ khóa (cracked/lậu) để thiết kế đồ họa, dựng phim, chỉnh sửa âm thanh phục vụ cho dự án công vụ của cơ quan nhà nước.
Hậu quả pháp lý của những sai phạm này vô cùng nghiêm trọng. Sản phẩm tuyên truyền vi phạm sẽ bị gỡ bỏ ngay lập tức khỏi các nền tảng trực tuyến; cơ quan nhà nước có thể bị xử phạt hành chính, đối mặt với các yêu cầu bồi thường thiệt hại tài chính và bị tổn hại nặng nề đến uy tín chính trị. Đối với bản thân cán bộ vi phạm trực tiếp, họ sẽ bị cơ quan xem xét nhắc nhở, kỷ luật hành chính và bị hạ điểm đánh giá hiệu suất công tác năm.
3. Quy trình 5 bước kiểm tra bản quyền và nguyên tắc trích dẫn chuẩn hành chính
Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, trước khi phát hành bất kỳ sản phẩm nội dung số nào, cán bộ truyền thông bắt buộc phải thực hiện quy trình kiểm tra 5 bước nghiêm ngặt: (1) Xác định rõ nguồn gốc nội dung (do ai sáng tạo, lấy từ đâu); (2) Tìm thông tin về bản quyền giấy phép đi kèm (ví dụ: Creative Commons, Public Domain); (3) Xác định rõ mục đích sử dụng phi thương mại của cơ quan; (4) Đối chiếu giấy phép với mục đích sử dụng để xem có được phép sao chép, chỉnh sửa hay không; (5) Tham vấn bộ phận chuyên trách (pháp chế, công nghệ thông tin) của cơ quan khi có bất kỳ nội dung nào chưa rõ.
Bên cạnh đó, cán bộ phải ghi nguồn trích dẫn đầy đủ và chuẩn xác theo nguyên tắc hành chính. Thông tin nguồn bắt buộc bao gồm: tên đầy đủ của tài liệu gốc hoặc tiêu đề bài viết; tên tác giả hoặc cơ quan ban hành; năm hoặc ngày xuất bản; đường dẫn liên kết (URL) trực tiếp nếu là nguồn internet. Đối với nội dung trích dẫn nguyên văn, cán bộ phải đặt trong dấu ngoặc kép hoặc trình bày thụt dòng riêng biệt để người đọc dễ dàng nhận diện, đồng thời ưu tiên khai thác số liệu thống kê từ các nguồn chính thống của Đảng và Nhà nước như Tổng cục Thống kê, Cổng thông tin Chính phủ hoặc các Bộ ban ngành./.