Phường Hải Dương

Trí tuệ nhân tạo và quy trình vận hành cốt lõi

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo nên một cuộc cách mạng mạnh mẽ trong nhiều lĩnh vực, và khu vực công không nằm ngoài xu thế đó. Việc ứng dụng AI làm trợ lý đắc lực trong hoạt động công vụ hàng ngày không chỉ giúp nâng cao vượt trội năng suất lao động cá nhân mà còn thúc đẩy quá trình xây dựng Chính phủ số hiện đại. Tuy nhiên, đi kèm với cơ hội to lớn này là những trách nhiệm đạo đức và pháp lý nghiêm ngặt đòi hỏi mỗi cán bộ phải tuân thủ.

Về bản chất, AI là khả năng của hệ thống công nghệ thực hiện các nhiệm vụ phức tạp, tiệm cận năng lực nhận thức của con người thông qua quy trình bốn bước: học hỏi từ dữ liệu, lập luận logic, giải quyết vấn đề và thấu hiểu ngôn ngữ tự nhiên. Hiện nay, các cán bộ có thể dễ dàng tiếp cận và đăng ký sử dụng các công cụ AI phổ biến như ChatGPT (qua trang chat.com), Gemini hay Canva để hỗ trợ đắc lực cho công việc hành chính.

Các mảng ứng dụng thực tiễn và kỹ thuật viết prompt

Trong hoạt động công vụ, AI có ba mảng ứng dụng lớn. Thứ nhất là tự động hóa hành chính như soạn thảo, tóm tắt văn bản, dịch thuật và phân loại hồ sơ. Thứ hai là hỗ trợ ra quyết định thông minh bằng cách phân tích dữ liệu lớn để dự báo các xu hướng kinh tế, xã hội, thiên tai. Thứ ba là tương tác trực tiếp với công dân thông qua các Chatbot thế hệ mới hướng dẫn giải đáp thủ tục hành chính 24/7.

Để khai thác hiệu quả, cán bộ cần nắm vững bốn kỹ thuật viết câu lệnh (prompt): viết yêu cầu trực tiếp, nhập vai (role-playing), yêu cầu đảo ngược (AI hỏi ngược lại để thu thập thông tin đầu vào) và kết hợp nhiều yếu tố nâng cao.

Nguyên tắc tối thượng và tuân thủ pháp lý

Dù mạnh mẽ đến đâu, nguyên tắc tối thượng trong sử dụng công nghệ này là: Con người chịu trách nhiệm cuối cùng. AI chỉ là công cụ hỗ trợ xử lý thông tin; mọi quyết định hành chính ảnh hưởng đến công dân bắt buộc phải do cán bộ có thẩm quyền trực tiếp thẩm định, kiểm chứng và ký duyệt. Tuyệt đối không được đổ lỗi cho AI khi xảy ra sai sót.

Đồng thời, việc ứng dụng AI tại Việt Nam phải nghiêm túc tuân thủ hành lang pháp lý hiện hành. Theo Luật An ninh mạng 2018, nghiêm cấm việc lợi dụng AI để phát tán tin giả, tấn công mạng hay xâm phạm đời tư. Đặc biệt, Nghị định số 13/2023/NĐ-CP về Bảo vệ dữ liệu cá nhân yêu cầu cán bộ tuyệt đối không tự ý nhập thông tin cá nhân của công dân vào các hệ thống AI công cộng nhằm tránh rò rỉ dữ liệu nhạy cảm. Ngoài ra, việc sử dụng các sản phẩm do AI tạo ra cần tuân thủ Luật Sở hữu trí tuệ về bản quyền và các quy chế sử dụng AI nội bộ của từng cơ quan.