Tháng 12/2025, Quốc hội thông qua luật với ngưỡng chịu thuế hộ kinh doanh 500 triệu đồng/năm thì chỉ hơn 3 tháng sau, ngày 21/4/2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất cần nâng lên 1 tỷ đồng. Một con số, hai lần thay đổi trong chưa đầy nửa năm. Và đằng sau đó là câu chuyện của hàng triệu hộ kinh doanh đang gánh một thực tế không chờ chính sách kịp theo.
KHI THỰC TẾ CHẠY NHANH HƠN LUẬT
Giá xăng dầu tăng liên tục. Chi phí thuê mặt bằng không giảm. Nguyên vật liệu đầu vào leo thang. CPI tháng 3/2026 đã chạm mức 4,65% so với cùng kỳ cao nhất trong nhiều quý gần đây. Địa chính trị khu vực bất ổn kéo theo gián đoạn chuỗi cung ứng, chi phí vận chuyển tăng vọt. Trong bối cảnh đó, doanh thu của hộ kinh doanh bị bào mòn từng ngày.
Nếu Quốc hội thông qua đề xuất mới, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm sẽ giữ lại khoảng 15–30 triệu đồng/năm tùy ngành.
Khoản tiền đó không lớn theo tiêu chuẩn vĩ mô. Nhưng với một hộ kinh doanh nhỏ, đó là vốn xoay vòng để nhập thêm hàng, là lương tháng cho một nhân công, là khoản đệm tối thiểu để không đóng cửa khi thị trường xáo trộn. Thêm vào đó, hộ dưới ngưỡng mới không phải khai nộp thuế định kỳ tiết kiệm thời gian, chi phí sổ sách, kế toán. Với hộ nhỏ lẻ, thời vụ, đây là gánh nặng hành chính không thua gì tiền thuế.
Ngân sách giảm thu khoảng 4.850 tỷ đồng trong ngắn hạn. Nhưng đổi lại là hàng triệu hộ kinh doanh đang tạo ra 8–9 triệu việc làm cho nền kinh tế có thêm sức chống chịu để duy trì hoạt động, giữ lao động, kích thích tiêu dùng nội địa. Đó không phải bỏ con tôm bắt con tép. Đó là đầu tư vào nền móng.
ĐÂY MỚI LÀ ĐIỂM CHỐT THỰC SỰ
Con số 1 tỷ quan trọng nhưng quan trọng hơn là cách chính sách lần này được thiết kế: Quốc hội không cứng hóa mức ngưỡng trong luật, mà giao Chính phủ quy định theo từng thời kỳ.
Điều đó có nghĩa thực tế: khi lạm phát tiếp tục diễn biến khó lường, khi căng thẳng thương mại toàn cầu đẩy chi phí đầu vào lên cao hơn nữa, khi thực tiễn kinh doanh thay đổi Chính phủ có thể điều chỉnh mức ngưỡng mà không cần chờ sửa luật. Đây chính là bài học rút ra từ vụ 500 triệu "chỉ sống được 3 tháng". Lần này, cơ chế được thiết kế để không lặp lại.
Và cánh cửa đó vẫn đang mở. Nhiều đại biểu Quốc hội, chuyên gia và chính người dân đang lên tiếng: mức 1 tỷ là bước tiến, nhưng chưa đủ thực chất ít nhất phải là 2 tỷ đồng trở lên mới phản ánh đúng chi phí thực và thu nhập thực của hộ kinh doanh nhỏ năm 2026. Nếu tiếng nói đó tiếp tục được lắng nghe, điều chỉnh tiếp theo có thể đến nhanh hơn nữa.
Nâng ngưỡng lên 1 tỷ là bước đi đúng. Cơ chế linh hoạt để tiếp tục điều chỉnh là bước đi khôn ngoan hơn. Điều người dân đang chờ không phải một con số mà là sự điều chỉnh liên tục, kịp thời, và đủ dũng cảm để đi đúng tốc độ của thực tiễn.
