Phường Hải Dương

Muốn tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, Việt Nam cần những cực tăng trưởng mạnh, mô hình phát triển thực chất và năng lực điều hành đủ nhanh.

Cần nhiều “đầu tàu” tăng trưởng

Trong nhiều năm, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam quanh ngưỡng 6% đến trên 8%/năm và được xem là mức tích cực trong khu vực. Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra không còn dừng ở việc duy trì ổn định, mà là tạo ra bước nhảy vọt về năng lực cạnh tranh, quy mô nền kinh tế và vị thế quốc gia.

Mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân 2 con số trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030 mà Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng đề ra vì thế không chỉ là một chỉ tiêu kinh tế, mà là mệnh lệnh gắn với khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, coi khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm, tạo nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững. Tinh thần đổi mới là yêu cầu mang tính thời đại. Không đổi mới, cải cách thì không thể bứt phá, không thể cạnh tranh, không thể phát triển. Phải tiếp tục đổi mới tư duy, đổi mới mô hình phát triển, mô hình tăng trưởng, đổi mới biện pháp tổ chức thực hiện, để đường lối đúng trở thành kết quả cụ thể trong cuộc sống.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cũng khẳng định tăng trưởng hai con số không phải là mục tiêu duy ý chí, mà phải được đặt trên nền tảng của cải cách thể chế, phát triển hạ tầng chiến lược, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động. Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương chủ động tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ đầu tư công, cải thiện môi trường đầu tư và hình thành các cực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Trong bức tranh ấy, Hải Phòng nổi lên như một minh chứng đáng chú ý. Suốt 11 năm liên tiếp duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số, Hải Phòng không chỉ là địa phương tăng trưởng nhanh, mà còn cho thấy một mô hình phát triển có tính thực tiễn cao, kết hợp giữa hạ tầng chiến lược, công nghiệp chế biến chế tạo, logistics cảng biển và cải cách hành chính để tạo ra động lực tăng trưởng dài hạn.

Tiến sĩ kinh tế Nguyễn Minh Đức, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam cho rằng trong các nền kinh tế tăng trưởng nhanh trên thế giới, động lực không đến từ sự dàn trải mà thường được dẫn dắt bởi các cực tăng trưởng mạnh. Trung Quốc có Thâm Quyến, Thượng Hải; Hàn Quốc có Seoul, Incheon. Với Việt Nam, Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh là hai đầu tàu chủ lực, song trong bối cảnh quy mô nền kinh tế ngày càng mở rộng, hai cực này là chưa đủ để kéo đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển nhanh, bền vững.

Theo Tiến sĩ kinh tế Nguyễn Minh Đức, trong mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030, các cực tăng trưởng cần được định vị là đầu kéo chiến lược của nền kinh tế, với vai trò chuyên biệt: Hà Nội gắn với lĩnh vực hành chính - khoa học - công nghệ; Thành phố Hồ Chí Minh với tài chính - dịch vụ - đổi mới sáng tạo; Hải Phòng với công nghiệp - cảng biển - logistics; các tỉnh, thành phố: Đà Nẵng, Quảng Ninh, Khánh Hòa với công nghiệp - năng lượng - du lịch. Khi các cực này được kết nối bằng hạ tầng hiện đại, thể chế linh hoạt và chuỗi liên kết vùng hiệu quả, tăng trưởng cao mới có thể duy trì bền vững, thay vì chỉ dựa vào mở rộng đầu tư ngắn hạn.

Tiến sĩ kinh tế Nguyễn Minh Đức nhấn mạnh một địa phương có thể bứt phá khi hội tụ các điều kiện. Thứ nhất, có tầm nhìn chiến lược và sự kiên định của hệ thống chính trị trong việc thực hiện chiến lược. Thứ hai, năng lực tổ chức thực thi hiệu quả của hệ thống hành chính. Thứ ba, sự đầu tư phát triển cho cơ sở hạ tầng và thứ tư, nguồn nhân lực chất lượng cao.

Cần bộ máy chạy nhanh

Một trong những bài học quan trọng nhất từ Hải Phòng là tăng trưởng cao không chỉ phụ thuộc vào vốn đầu tư hay hạ tầng, mà còn phụ thuộc rất lớn vào chất lượng điều hành.

Từ năm 2016, Hải Phòng bắt đầu quá trình cải cách mạnh mẽ, triển khai cơ chế “một cửa”, tinh giản thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, mở rộng dịch vụ công trực tuyến và chuyển dần sang mô hình chính quyền phục vụ.

Đặc biệt, năm 2026, thành phố tiếp tục thể hiện tinh thần chủ động, quyết liệt khi đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính với mức cao hơn yêu cầu của Trung ương. Trong khi Trung ương đặt mục tiêu giảm 30%, Hải Phòng chủ động nâng lên 50%; đồng thời tiếp tục rà soát để rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục. Cách tiếp cận này phù hợp với định hướng chung của Trung ương và Chính phủ, góp phần cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh.

Với doanh nghiệp, điều họ cần không chỉ là đất công nghiệp hay ưu đãi thuế, mà còn là tốc độ xử lý thủ tục, tính ổn định của môi trường đầu tư và khả năng đồng hành của chính quyền địa phương. Vì vậy, Chính phủ đang thể hiện quyết tâm rất lớn trong điều hành tăng trưởng giai đoạn mới. Việc phân công các Phó Thủ tướng trực tiếp phụ trách, theo dõi các địa phương và vùng kinh tế trọng điểm cho thấy yêu cầu tăng tốc trong xử lý công việc và tháo gỡ “điểm nghẽn”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nhấn mạnh rằng cải cách thể chế phải trở thành “đột phá của đột phá”, bởi nếu thể chế không thông thoáng, nguồn lực sẽ không thể được giải phóng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư công nghệ cao, chuyển đổi xanh và tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo Tiến sĩ kinh tế Nguyễn Minh Đức, tăng trưởng hai con số không đơn thuần là bài toán kinh tế mà là bài toán tổng hợp về thể chế, quản trị và chất lượng phát triển. Muốn tăng trưởng cao nhưng bền vững, Việt Nam phải đồng thời giải được nhiều bài toán hạ tầng chiến lược, năng suất lao động, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển xanh và chất lượng nguồn nhân lực.

Câu chuyện của Hải Phòng cho thấy một địa phương có thể tạo ra bước nhảy vọt khi biết kết hợp hài hòa giữa động lực “cứng” như hạ tầng, công nghiệp, logistics với “lợi thế mềm” là cải cách hành chính và chất lượng điều hành.

Đây cũng là thông điệp quan trọng đối với Việt Nam trong hành trình hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030: tăng trưởng cao không đến từ khẩu hiệu, mà phải dựa trên những cực tăng trưởng đủ mạnh, mô hình phát triển thực chất và một bộ máy đủ năng lực để chuyển hóa khát vọng thành kết quả cụ thể.

Thời gian qua, Bộ Chính trị đã ban hành một loạt các quyết sách quan trọng làm nền tảng cho sự phát triển của nền kinh tế đất nước như Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, cũng như liên tục rà soát, cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng chuyển đổi số…

Thời gian tới, Trung ương cần thêm các cơ chế để các địa phương có tiềm năng được trao quyền chủ động lớn hơn về quy hoạch, đầu tư hạ tầng, huy động nguồn lực và thử nghiệm chính sách mới. Cần hình thành các “gói thể chế vượt trội” cho những địa phương có vai trò đầu mối về cảng biển, sân bay, công nghiệp, logistics, đổi mới sáng tạo hoặc kinh tế số.

Trung ương nên ưu tiên đầu tư các hành lang liên vùng, phân cấp mạnh nhưng đi kèm cơ chế giám sát hiệu quả, khuyến khích cạnh tranh lành mạnh giữa các địa phương và có chính sách chia sẻ lợi ích để cực tăng trưởng không phát triển đơn lẻ mà kéo theo vùng phụ cận, qua đó bảo đảm các cực tăng trưởng phát huy vai trò lan tỏa, dẫn dắt phát triển vùng và quốc gia.

                                                                                                                                                                                                SỸ THẮNG