Phường Hải Dương

Quy chế tuyển sinh đại học từ năm 2026 có nhiều thay đổi quan trọng, trong đó việc xét tuyển học bạ được điều chỉnh theo hướng chặt chẽ hơn.

Không còn là “tấm vé an toàn”

Theo quy chế mới, với phương thức xét tuyển dựa trên kết quả học tập THPT (học bạ) tổ hợp xét tuyển phải sử dụng điểm trung bình chung của 6 học kỳ (lớp 10, 11 và 12) của tối thiểu 3 môn. Trong tổ hợp này bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn và 2 môn này phải đóng góp tối thiểu 1/3 trọng số tính điểm xét tuyển. Nhưng dù xét học bạ, thí sinh vẫn phải có tổng điểm thi tốt nghiệp THPT của 3 môn tương ứng tổ hợp xét tuyển đạt tối thiểu 15 điểm mới đủ điều kiện được xét tuyển đại học. Ví dụ, nếu xét học bạ theo tổ hợp A00 (Toán, Vật lý, Hoá học), thí sinh vẫn phải đạt tổng điểm thi tốt nghiệp của 3 môn này từ 15 điểm trở lên. Điều này đồng nghĩa, học bạ không còn là "tấm vé độc lập".

Theo tìm hiểu của phóng viên, xu hướng rõ nét của năm nay là nhiều trường đại học chuyển từ xét học bạ thuần túy sang xét tuyển kết hợp. Đó là kết hợp điểm học bạ với các tiêu chí khác như điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm đánh giá năng lực, hoặc chứng chỉ quốc tế nhằm nâng cao chất lượng đầu vào.

Những điều chỉnh này không phải ngẫu nhiên. Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2025, trong số 17 phương thức xét tuyển, tỷ lệ các trường sử dụng phương thức xét học bạ là 42,4%, số xét bằng điểm thi tốt nghiệp THPT chiếm 39,1%, còn lại là các phương thức khác chiếm 18,5%. Xét học bạ là phương thức xét tuyển phổ biến của các trường đại học, tuy nhiên, những năm gần đây, phương thức này có nhiều tranh cãi về tính chính xác, công bằng.

Nguyên nhân chính xuất phát từ thực tế việc đánh giá học sinh giữa các trường, các địa phương còn có sự chênh lệch. Trong nhiều trường hợp, điểm học bạ chưa phản ánh sát năng lực thực tế, dẫn đến tình trạng thí sinh có điểm học bạ cao nhưng không đạt kết quả tương xứng trong các kỳ thi đánh giá chuẩn hóa.

Trước yêu cầu nâng cao chất lượng đầu vào và bảo đảm công bằng, việc siết chặt xét tuyển học bạ được xem là bước điều chỉnh cần thiết. Khi học bạ không còn đủ điều kiện để xét tuyển độc lập, vai trò “phao cứu sinh” của phương thức này cũng dần chấm dứt.

Hướng đến thực chất

Thay đổi về xét tuyển bằng học bạ khiến không ít thí sinh và phụ huynh lo lắng, nhất là những học sinh vốn coi xét học bạ là phương án "an toàn" trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia giáo dục, đây cũng là cơ hội để người học nhìn nhận lại chiến lược lựa chọn ngành, trường và bậc học thực chất hơn.

Theo nhiều giáo viên THPT ở Hải Phòng, việc siết chặt xét tuyển học bạ đồng nghĩa với việc kỳ thi tốt nghiệp THPT giữ vai trò ngày càng quan trọng trong quá trình tuyển sinh. Đây không chỉ là kỳ thi xét tốt nghiệp mà còn trở thành căn cứ quan trọng để các trường đại học sử dụng trong tuyển chọn đầu vào.

Trong bối cảnh đó, cả nhà trường và học sinh đều phải điều chỉnh cách dạy và học. Cô giáo Nguyễn Thị Hoài, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Khúc Thừa Dụ (xã Ninh Giang) cho biết, ngoài tập trung nâng cao chất lượng ôn thi tốt nghiệp, nhà trường liên tục nhắc nhở, ngay cả với những học sinh có học lực khá, giỏi cũng không được chủ quan trước quy chế mới. Học bạ chỉ là điều kiện cần, điểm thi tốt nghiệp mới là điều kiện đủ và là thước đo quyết định, nhất là các trường đại học tốp đầu.

Cũng như nhiều học sinh lớp 12 khác ở Hải Phòng, em Nguyễn Phương Linh, học sinh Trường THPT Nguyễn Văn Cừ (phường Hải Dương) cho biết trước đây có thể phần nào yên tâm với học bạ, nhưng hiện nay em và các bạn phải tập trung cao hơn cho kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Theo Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hải Dương Nguyễn Văn Quyên, với những thay đổi của năm nay thí sinh cần nắm chắc quy định về số lượng nguyện vọng tối đa 15 để có chiến lược đăng ký phù hợp. Việc lựa chọn cần có trọng tâm, dựa trên phân tích chỉ tiêu tuyển sinh và điểm chuẩn các năm của từng trường. Thí sinh nên sắp xếp thứ tự nguyện vọng theo mức độ ưu tiên, phù hợp với năng lực và định hướng cá nhân. “Việc đăng ký tràn lan không làm tăng cơ hội trúng tuyển, thậm chí có thể gây lãng phí nguyện vọng. Đáng chú ý, với nhóm ngành Sư phạm, quy định chỉ xét tuyển các nguyện vọng từ 1 đến 5 đòi hỏi thí sinh phải xác định rõ định hướng nghề nghiệp ngay từ khi đăng ký, tránh lựa chọn thiếu cân nhắc”, ông Quyên nhấn mạnh.

Trước vấn đề này, ngành Giáo dục Hải Phòng chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng kỳ thi tốt nghiệp THPT. Ông Đỗ Duy Hưng, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết, ngay từ đầu năm học, Sở đã hướng dẫn các trường THPT xây dựng kế hoạch ôn thi bài bản, bám sát chương trình giáo dục phổ thông mới. Sở tổ chức 10 hội thảo chuyên đề nhằm nâng cao chất lượng dạy học và ôn thi tốt nghiệp.

Để nâng cao hiệu quả ôn thi, 13 cụm chuyên môn cấp THPT và các hội đồng bộ môn được thành lập nhằm hỗ trợ giáo viên xây dựng kế hoạch ôn tập, chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy, nhất là đối với lớp 12.

THẾ ANH