Ứng dụng công nghệ ADN để xác định danh tính liệt sĩ là sự tiếp nối đạo lý 'uống nước nhớ nguồn' của dân tộc và thực hiện tốt hơn chính sách 'đền ơn đáp nghĩa' của Đảng, Nhà nước.
Đoàn công tác Quân khu 3 vừa kiểm tra quy tập, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại nghĩa trang các xã Yết Kiêu, Gia Lộc (Hải Phòng), đẩy nhanh xác định danh tính. Ảnh: KIM DUNG
Những ngày qua, câu chuyện của bà Nguyễn Thị Lệ (79 tuổi, quê ở tỉnh Tây Ninh) khiến nhiều người xúc động. Gần 58 năm trước, trước khi lên đường chiến đấu, liệt sĩ Huỳnh Văn Quên từng hẹn: "Anh đánh thắng trận này sẽ về cưới em".
Thế nhưng, ông Quên đã anh dũng hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968. Suốt gần sáu thập niên, bà Lệ không lập gia đình, lặng lẽ chăm sóc cha mẹ người mình yêu như một người con trong gia đình, chỉ mong một ngày biết được nơi ông yên nghỉ.
Khi cơ quan chức năng phát hiện hài cốt cùng các di vật có thông tin liên quan đến liệt sĩ Huỳnh Văn Quên tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng (thành phố Hồ Chí Minh) và tiến hành giám định ADN để đối chiếu với thân nhân, niềm hy vọng lại một lần nữa được thắp lên.
Tại Hải Phòng, niềm hy vọng ấy cũng đang được lan tỏa tới hàng vạn gia đình. Từ ngày 27/6 -4/7, Công an thành phố Hải Phòng phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an và đơn vị thực hiện đã thu nhận 20.844 mẫu sinh phẩm của thân nhân các liệt sĩ chưa xác định được danh tính.
Trong đó có gia đình bà Vũ Thị Lương ở thôn Đoàn Xá, xã Hồng Châu. Hơn nửa thế kỷ qua, bà và người thân vẫn đau đáu mong tin hai anh trai ruột của bà cùng một người em họ đã hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ. Sau nhiều năm tìm kiếm không có kết quả, việc được thu nhận mẫu sinh phẩm ADN đã mang đến cho gia đình thêm một niềm tin rằng sẽ có ngày những người thân của mình được trở về với đúng tên tuổi.
Những câu chuyện trên cho thấy mỗi mẫu ADN được thu nhận không chỉ là một dữ liệu sinh học mà còn là niềm hy vọng, khát vọng đoàn tụ của biết bao gia đình đã chờ đợi hàng chục năm. Đó cũng là minh chứng sinh động về ý nghĩa nhân văn sâu sắc của chủ trương xác định danh tính liệt sĩ bằng công nghệ ADN.
Thế nhưng, bất chấp giá trị nhân văn đó, một số đối tượng vẫn cố tình tung ra những thông tin sai sự thật, cho rằng việc thu nhận ADN nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu để theo dõi người dân hoặc phục vụ những mục đích khác. Đây là những luận điệu suy diễn, xuyên tạc, thiếu căn cứ, dễ gây hiểu lầm trong dư luận.
Thực tế, việc thu nhận, quản lý và sử dụng mẫu ADN được thực hiện theo quy trình chuyên môn, tuân thủ quy định của pháp luật và chỉ phục vụ mục tiêu đối sánh với hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính. Quá trình giám định ADN là công việc khoa học phức tạp, kết quả phụ thuộc vào nhiều yếu tố như chất lượng mẫu hài cốt, nguồn mẫu đối chứng và quy trình phân tích chuyên sâu nên không thể có kết quả trong thời gian ngắn.
Đáng lo ngại hơn, những thông tin xuyên tạc không chỉ gây hoang mang dư luận mà còn có thể làm tổn thương những gia đình thân nhân liệt sĩ đang gửi gắm niềm tin vào chương trình. Mỗi thông tin sai lệch được lan truyền đều có nguy cơ làm giảm sự đồng thuận xã hội đối với một chủ trương mang ý nghĩa đặc biệt nhân văn, qua đó ảnh hưởng đến hành trình tìm lại danh tính cho những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Đối với dân tộc Việt Nam, tri ân người có công là đạo lý thiêng liêng, là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Việc ứng dụng thành tựu khoa học để xác định danh tính liệt sĩ chính là sự kết hợp giữa truyền thống "uống nước nhớ nguồn" với những tiến bộ của khoa học - công nghệ nhằm thực hiện hiệu quả hơn công tác "đền ơn đáp nghĩa". Giá trị nhân văn của chủ trương ấy được thể hiện bằng chính niềm hy vọng mà nó mang lại cho hàng vạn gia đình liệt sĩ trên cả nước.
Sau tất cả, điều mà những người mẹ, người cha, người vợ, người yêu và thân nhân các liệt sĩ luôn mong mỏi là được gọi đúng tên người đã hy sinh, được thắp nén hương trước phần mộ mang tên người thân của mình. Đó là khát vọng chính đáng, nỗi mong chờ đã kéo dài qua nhiều thế hệ, đồng thời cũng là mục tiêu nhân văn sâu sắc của chương trình thu nhận mẫu ADN phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
HOÀNG LONG