Trước nhiều rào cản về vốn, quản trị và thủ tục, hộ kinh doanh cần thêm chính sách đồng hành để phát triển, mở rộng quy mô.
Để hộ kinh doanh phát triển thành doanh nghiệp cần có những chính sách, cơ chế tiếp sức, hỗ trợ phù hợp (ảnh minh họa).
Mới đây, báo cáo thường niên về kinh tế tư nhân năm 2025 của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá hộ kinh doanh là “nền tảng” của kinh tế địa phương và là lớp đệm an sinh có ý nghĩa chiến lược.
Bảo vệ và nâng cao sức chống chịu của khu vực này không chỉ là mục tiêu kinh tế mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu rộng trong tiến trình xây dựng nền kinh tế tư nhân minh bạch, chính quy và bền vững hơn. Đây cũng là giải pháp để góp phần quan trọng thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
Tại Hải Phòng, hiện thực hóa mục tiêu kinh tế tư nhân trở thành một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, thành phố phấn đấu đến năm 2030 có 87.000 doanh nghiệp. Để đạt được mục tiêu này, bên cạnh thu hút đầu tư hay phát triển doanh nghiệp mới, một hướng đi căn cơ là tiếp sức cho các hộ kinh doanh phát triển và từng bước chuyển đổi thành doanh nghiệp.
Theo thống kê, hiện Hải Phòng có khoảng 150.000 hộ kinh doanh. Đây là lực lượng đông đảo, hiện diện ở hầu khắp các lĩnh vực từ thương mại, dịch vụ đến sản xuất nhỏ lẻ, tạo việc làm và thu nhập cho hàng trăm nghìn lao động. Nếu được trợ lực và định hướng phù hợp, nhiều hộ kinh doanh hoàn toàn có thể lớn mạnh thành doanh nghiệp, góp phần mở rộng quy mô kinh tế tư nhân và tăng nguồn thu cho ngân sách địa phương.
Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy không ít hộ kinh doanh đang có “sức khỏe yếu”. Do sức mua giảm, chi phí đầu vào tăng và áp lực cạnh tranh lớn, nhiều hộ chỉ lựa chọn duy trì hoạt động hoặc thu hẹp quy mô. Đáng chú ý, tỷ lệ hộ kinh doanh sẵn sàng chuyển đổi thành doanh nghiệp còn khá thấp. Điều đó cho thấy tâm lý “ngại lớn” vẫn đang hiện hữu trong khu vực này.
Nguyên nhân không chỉ đến từ khó khăn thị trường mà còn xuất phát từ áp lực về thủ tục và yêu cầu quản lý. Phần lớn hộ kinh doanh có quy mô siêu nhỏ, trình độ quản trị còn hạn chế, trong khi các quy định về thuế, kế toán, hóa đơn điện tử ngày càng chặt chẽ và phức tạp. Với doanh nghiệp lớn, đây là yêu cầu tất yếu của quản trị hiện đại, nhưng với hộ kinh doanh nhỏ lại là rào cản không dễ vượt qua.
Nếu không có chính sách phù hợp, hộ kinh doanh rất dễ rơi vào vòng luẩn quẩn khó mở rộng, khó chính quy hóa và cũng khó tích lũy nguồn lực để nâng cao năng lực cạnh tranh. Trước thực tế đó, Hải Phòng đang nghiên cứu các chính sách hỗ trợ chuyển đổi hộ kinh doanh sang mô hình doanh nghiệp. Trong đó, thành phố dự kiến tập trung cung cấp miễn phí các nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung, dịch vụ tư vấn pháp lý. Đồng thời tổ chức đào tạo về quản trị doanh nghiệp, kế toán, thuế, nhân sự và pháp luật cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Đây là hướng đi thiết thực và đúng trọng tâm. Bởi nhiều hộ kinh doanh hiện nay không thiếu ý chí làm ăn mà thiếu kiến thức quản trị, thiếu kỹ năng vận hành theo mô hình doanh nghiệp và e ngại chi phí phát sinh sau chuyển đổi. Khi được hỗ trợ cụ thể, được đồng hành và tháo gỡ khó khăn thực tế, các hộ sẽ có thêm động lực để mạnh dạn mở rộng quy mô.
Quan trọng hơn, các chính sách hỗ trợ cũng cần được thiết kế theo hướng phù hợp với từng nhóm đối tượng. Những hộ kinh doanh nhỏ, dễ tổn thương trước những biến động bên ngoài cần được hỗ trợ về tuân thủ pháp luật và chuyển đổi số cơ bản. Trong khi đó, nhóm hộ có quy mô lớn hơn, có nhu cầu ký kết hợp đồng, mở rộng thị trường hoặc huy động vốn nên được ưu tiên trong các chương trình thúc đẩy chuyển đổi lên doanh nghiệp.
Tiếp sức cho hộ kinh doanh khỗ chỉ là hỗ trợ cho một thành phần kinh tế mà còn là đầu tư cho nền tảng phát triển lâu dài. Khi những “mầm non” kinh doanh nhỏ được chăm sóc đúng cách, cộng đồng doanh nghiệp tương lai sẽ được củng cố vững chắc, tạo sức cạnh tranh trong giai đoạn phát triển mới.
NGUYỄN MƠ